La dénutrition : comment agir ?
Ondervoeding is de toestand van een organisme met een onevenwichtige voeding, gekenmerkt door een negatieve energie- en/of eiwitbalans.
Waar houdt ondervoeding verband mee?
- Een geïsoleerd innametekort
- Een toename in energie- en/of eiwituitgaven of verlies
- De associatie van een tekort in inname met een toename in energie- en/of eiwituitgaven of verlies
met elke complicatie verliest je patiënt gewicht, wat hem altijd beetje bij beetje kwetsbaarder maakt...
Oorzaken:
Niet gerelateerd aan leeftijd:
- Kanker
- Hart-, ademhalings-, nier- of leverinsufficiëntie
- Maldigestie en/of malabsorptie
- infecties of ontstekingsziekten
Specifiek voor ouderen :
- Sociaal isolement, ziekenhuisopname, opname in een instelling
- Moeite met kauwen, slecht gebit, droge mond
- Stoornis van de zintuigen: smaak en reuk
- Slikstoornissen
- Dementiesyndroom (ziekte van Alzheimer)
- Polymedicatie, medicijnen die leiden tot anorexia
- Pijn, breuk, doorligwond
- Afhankelijkheid
- Beperkt dieet
1 HAS, Klinische voeding en metabolisme, 2007
De gevolgen:
- Afhankelijkheid
- Verlies van onafhankelijkheid
- Loopstoornis
- Breuk
- Uitdroging
- Institutionalisering
- Langere genezingstijd
- Doorlingwonde
- Vitamine- en calciumtekort
- Immuundeficiëntie
- Verergering van onderliggende pathologieën
- Langer verblijf in het ziekenhuis
- Hogere kosten
- Verhoogd sterftecijfer
Model katabole crisis
Verlies van spiermassa bij elke katabole episode.
Welk voedingsadvies u moet aan uw patiënt geven?
- Stimuleer de consumptie van vlees, vis en eieren voor eiwitinname
- Stimuleer de consumptie van melk en zuivelproducten vanwege hun proteïne-, calcium- en vitamine D-gehalte
- Moedig de consumptie van zetmeelrijk voedsel (zoals brood, aardappelen, pasta) bij elke maaltijd aan om energie te leveren.
- Stimuleer de consumptie van 5 stuks fruit en groenten per dag vanwege hun vezels, vitaminen en antioxidanten
Ondervoeding blijft ondergediagnosticeerd in België.
Er zijn echter een aantal hulpmiddelen beschikbaar om het te identificeren.
Diagnose van ondervoeding
Diagnostische criteria :
Volgens de criteria GLIM 2018 : (Wereldwijd initiatief voor leiderschap op het gebied van ondervoeding)
Deze methode maakt het gemakkelijk om te bepalen of iemand aan ondervoeding lijdt en hoe ernstig het is.
Twee fasen:
- Het identificeren van de status van risicopatiënten met behulp van gevalideerde screeninginstrumenten (bijv. MNA: Mini-voedingsbeoordeling: Gevalideerd screeningsinstrument in de vorm van een vragenlijst om patiënten van 65 jaar en ouder te screenen op ondervoeding of op het risico op ondervoeding.)
- Beoordeling om ondervoeding vast te stellen en de ernst ervan te bepalen
5 criteria:
- Onvrijwillig gewichtsverlies
- Verlaging van BMI
- Verminderde spiermassa
- Afname in voedselopname of absorptie
- Aanwezigheid van ziekte / ontstekingstoestand
Voedingsbehoeften en -advies
Patiënt in goede gezondheid
Energie
65 jaar :
- Mannen: 2150 kcal / dag
- Vrouwen: 1850 kcal / dag
> 75 jaar :
- Mannen: 2000 kcal / dag
- Vrouwen: 1850 kcal / dag
Bron: Nubel , Table Belge de composition des aliments, 5e édition.
Eiwitten
- 0,83 g / kg / dag
- 15% van de totale energie-inname
Bron : CSS1 2016, EFSA2 2012.
koolhydraten
- 50-55% van de totale energie-inname
- Toegevoegde suikers max. 10% van de totale energie-inname
Bron : CSS, 2016.
Vetten
- 30-35% van de totale energie-inname
- AGS4 < 10 %
- AGMI5 : 10-20 %
- AGPI6 : 5-10 %
- AGPI6 : 5-10 % / Ω 3 : 1-2 % / Ω 6 : 4-8 %
Bron : CSS, 2016.
Vezels
- ≥ 25 g / dag
- Preventie: 30 g / dag
Bron : CSS, 2016.
Meer dan de helft van de mensen boven de 70 loopt het risico op ondervoeding.
Deze mensen moeten beter in de gaten worden gehouden.
Klinische tekenen om patiënten met risico op ondervoeding :
- Fijn, droog, gebleekt haar
- Uitgemergeld gezicht
- Prominente ogen
- Enkeloedeem
- Abnormaal wijde kleding
- Losse sieraden (zoals horloges)
- Enz...
Risicopatiënten :
Patiënten die lijden aan ziekten zoals :
- Kanker
- Nierinsufficiëntie
- Ademhalingsproblemen
- Alcoholisme
- Cirrose
- Beroerte gepaard met dysfagie
- Patiënt ontslagen uit ziekenhuis
- Heupfractuur
- Enz...
Oudere patiënten (ouder dan 70) :
- Acute aandoeningen (infectie, fractuur, doorligwonden)
- Afhankelijkheid
- Zout-, suiker- en vetvrije diëten
- Polymedicatie (meer dan 3 geneesmiddelen)
- Ziekte van Alzheimer
- Slikstoornissen
- Mond- en tandaandoeningen
- Enz...