Een naaste helpen aan tafel.
Wanneer een ouder of partner minder eet of moeilijk slikt, vraagt de maaltijd aandacht. Enkele eenvoudige handelingen maken de maaltijd veiliger en aangenamer, zowel voor uw naaste als voor u.
Voor de maaltijd.
Goed zitten
Rechtop zitten, aan tafel of in de zetel, met de voeten op de grond. In bed zet u de rugleuning zo rechtop mogelijk.
In alle rust
Zet de televisie uit en beperk het heen-en-weergeloop. Slikken vraagt concentratie.
Goed wakker
Geef geen eten aan iemand die slaperig is. Wacht tot de persoon goed wakker is.
Bril en prothesen
Bril op, hoorapparaat en kunstgebit in: goed zien en goed kauwen helpen bij het eten.
De juiste textuur
Geef de texturen die de logopedist aanraadt, zowel voor gerechten als voor dranken.
Geneesmiddelen
Plet geen tablet en open geen capsule zonder het advies van de apotheker: bij sommige geneesmiddelen mag dat niet.
Tijdens de maaltijd.
Op ooghoogte
Ga tegenover of naast uw naaste zitten, met de ogen op dezelfde hoogte. Als hij of zij het hoofd moet opheffen om u aan te kijken, gaat slikken minder goed.
Kleine hapjes
Een koffielepel in plaats van een soeplepel. Wacht tot de mond leeg is voor het volgende hapje.
Zonder haast
Geef tijd om te kauwen en te slikken. Stel geen vragen terwijl uw naaste slikt.
Drinken zonder het hoofd op te heffen
Met een goed gevuld glas of een glas met neusuitsparing hoeft uw naaste het hoofd niet achterover te kantelen. In die houding verslikt men zich makkelijker.
Zelf laten doen
Moedig uw naaste aan om zelfstandig te eten, ook al gaat het traag. Help alleen bij wat hij of zij niet meer zelf kan.
Meerdere kleine maaltijden
Als de maaltijd vermoeiend is, bied dan in de loop van de dag tussendoortjes aan in plaats van één groot bord.
Hoesten en verslikking.
Als uw naaste hoest tijdens het eten of drinken, denk dan aan verslikking: een hap of slok is in de luchtwegen terechtgekomen in plaats van in de slokdarm.
De signalen
Hoesten of de keel schrapen tijdens of vlak na een hap, een natte, gorgelende stem, tranende ogen, maaltijden die steeds langer duren. Sommige verslikkingen gebeuren zonder hoesten: ook onverklaarde koorts of herhaalde longinfecties zijn een alarmsignaal.
Als uw naaste hoest
Stop met eten geven en moedig uw naaste aan om te hoesten. Wacht tot hij of zij weer op adem is gekomen en de stem weer helder klinkt voor u verdergaat, trager dan voordien. Kan uw naaste niet meer hoesten, praten of ademen: bel 112.
Als het vaker gebeurt
Praat erover met de arts. De logopedist kan het slikken beoordelen en aangepaste texturen aanraden. Een gegeleerde of ingedikte drank glijdt trager naar beneden en laat tijd om te slikken.
Na de maaltijd.
Blijven zitten
Laat uw naaste na de maaltijd nog minstens 30 minuten rechtop zitten.
Een propere mond
Poets de tanden of het kunstgebit na elke maaltijd. Voedselresten waarmee men zich verslikt, kunnen een longinfectie veroorzaken.
Noteren wat er gegeten is
Alles, de helft, een kwart? Een korte notitie helpt de arts om een daling op te merken.
Zorg ook voor uzelf.
U staat er niet alleen voor
De huisarts, de thuisverpleegkundige, de logopedist en de diëtist kunnen u raad geven. Vertel hun wat moeilijk loopt.
Tijd winnen
Orale bijvoeding en kant-en-klaar gegeleerd water maken de dag eenvoudiger. Uw apotheker kan u raad geven.
De geheugensteun om op te hangen.
Druk hem af en hang hem op in de keuken: de belangrijkste handelingen in één oogopslag.
Bij de maaltijd
Geheugensteun om een naaste te helpen met eten en drinken.
Vooraf
- Rechtop zitten, voeten op de grond
- In alle rust, televisie uit
- Goed wakker
- Bril op, hoorapparaat en kunstgebit in
- De aangeraden texturen
Tijdens
- Op ooghoogte zitten
- Kleine hapjes, koffielepel
- Mond leeg voor het volgende hapje
- Geen vragen tijdens het slikken
- Goed gevuld glas, hoofd rechtop bij het drinken
- Zonder haast
Achteraf
- 30 minuten rechtop blijven zitten
- Tanden of kunstgebit gepoetst
- Noteren wat er gegeten en gedronken is
Uw naaste hoest tijdens het eten of drinken: denk aan verslikking. Stop, laat uw naaste hoesten en wacht tot de stem weer helder klinkt voor u verdergaat. Gebeurt het vaker, praat er dan over met de arts.
Uw naaste kan niet meer hoesten, praten of ademen: bel 112.
Dranken: niveau
Gerechten:
Arts:
Logopedist:
BSNUTRITION · bsnutrition.com · Hulpmiddel bij de opvolging. Het vervangt niet het advies van een zorgverlener.
Lees ook.
Eet u zoals vroeger?
De test van één minuut, om te weten of u er met uw arts over moet praten.
Uw Delidose berekenen
Tel de chevrons van uw bijvoeding. Bij ondervoeding is de basisrichtwaarde 3 chevrons per dag.
Ondervoeding en kanker
Uw krachten behouden tijdens de behandelingen, ook wanneer eetlust en smaak veranderen.
Uw spieren behouden als u ouder wordt
Spierafbraak afremmen met eiwitten bij elke maaltijd en wat beweging.
Voor en na een operatie
In goede conditie de operatie ingaan en wonden makkelijker laten genezen dankzij voeding.
Doorligwonden en wondgenezing
Het verband beschermt, voeding herstelt. Een eenvoudige richtwaarde per stadium.
Leven met uw bijvoeding
Ze goed innemen, ze bewaren, er niet op uitgekeken raken en ermee op reis gaan.
Voldoende drinken bij slikproblemen
Elke dag genoeg drinken zonder risico op verslikking, met een boekje om af te drukken.
Advies nodig?
U hoeft niet alleen te zoeken. Praat erover met uw arts, uw diëtist of uw apotheker. Ons team beantwoordt ook graag uw vragen over onze producten.
Bronnen
- Burgos R, et al. ESPEN guideline clinical nutrition in neurology. Clin Nutr. 2018;37(1):354-396. doi:10.1016/j.clnu.2017.09.003
- Volkert D, et al. ESPEN guideline on clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clin Nutr. 2019;38(1):10-47. doi:10.1016/j.clnu.2018.05.024
- Yoneyama T, et al. Oral care reduces pneumonia in older patients in nursing homes. J Am Geriatr Soc. 2002;50(3):430-433. doi:10.1046/j.1532-5415.2002.50106.x
- Olasveengen TM, et al. European Resuscitation Council Guidelines 2021: Basic Life Support. Resuscitation. 2021;161:98-114. doi:10.1016/j.resuscitation.2021.02.009
- IDDSI. Gedetailleerde definities, versie 2.2, Nederlandse vertaling. 2026. Licentie CC BY-SA 4.0. Document
Bijgewerkt: november 2026.
Nagelezen door Steeve Roland, kinesitherapeut, meer dan 20 jaar in klinische voeding, oprichter van BSNUTRITION · Bijgewerkt op
Uitgever: BS NUTRITION SA, Rue de l’Industrie 20, 1400 Nijvel, België. Wettelijke vermeldingen